Warto przeczytać
Słowa kluczowe
Lombard online

W pewnym sensie, automatyczne stabilizatory fiskalne stanowią formę środka polityki gospodar­czej. Tak więc owe mechanizmy automatycznie zmniejszają wpływ zmian zagregowane­go popytu na PNB. Oznacza to, że zarówno okresy prosperity, jak i recesji są krótsze i  przebiegają mniej intensywnie niż miałoby to miejsce, gdyby było ich mniej lub nie było ich wcale, jako że wywierają one wpływ powściągający w dobrych czasach i wpływ stymulujących w złych. Wśród automatycznych stabilizatorów fiskalnych należy wymienić podatki dochodowe, zasiłki dla bezrobotnych i zasiłki socjalne, oraz wypłaty dywidend korporacji. Te stabilizatory zmniejszają skalę fluktuacji gospodarczych, ale nie są w stanie same wykonać tego zadania. Szacuje się, że mogą one zredukować fluktuacje koniunktury o około jedną trzecią. Aby wykonać resztę zadania, potrzebne są inne, doraźne środki polityki gospodarczej.

Ponieważ polityka fiskalna musi być tworzona na arenie politycznej, odpowiednia synchronizacja jest jeszcze mniej prawdopodobna. Jeżeli Kongres stosuje recepty keynesowskie w celu uzyskania zwiększonego poparcia politycznego, mógłby rozwinąć się polityczny cykl koniunkturalny – cykl kształtujący się w rytmie kampanii wyborczych. Zamiast stosować świadome posunięcia polityki gospodarczej rządu można stosować rozwiązanie alternatywne, nie ryzykując niewłaściwej synchronizacji działań. Niektóre podatki i wydatki rządowe zmieniają się automatycznie w zależności od zmian poziomu dochodu narodowego i, ogólnie rzecz biorąc, ich wielkość zmienia się w pożądanym kierunku. Te instrumenty fiskalne określane są mianem automatycznych stabiliza­torów. Automatyczny stabilizator fiskalny jest to podatek lub wydatek, który podnosi całkowite planowane wydatki w okresach recesji i obniża je w okresach ekonomicznej ekspansji bez specjalnego działania ze strony administracji lub Kongresu.

Jeśli Kongres poprze tego typu działanie upłynie kilka kolejnych miesięcy zanim jego wpływ będzie odczuwalny. Opóźnienie operacyjne jest to okres, który upływa między wdrożeniem korekcyjnych środków polityki gospodarczej a odczuciem skutków ich oddziaływania. Rezultaty redukcji podatków są widoczne, gdy tylko wzrasta dochód dyspozycyjny gospodarstw domowych. Wzrost wydatków rządowych przynosi efekty wolniej — nowe projekty muszą być zgłoszone i negocjowane. W sumie, gospodarka może żywiołowo zmierzać do osiągnięcia dna lub szczytu cyklu, zanim rezultaty działań podatkowych dadzą się zaobserwować. Niestety, jeżeli podejmuje się działanie zbyt późno, prawdopodobne staje się pogorszenie sytuacji. Jeśli impuls podatkowy przychodzi późno w fazie wychodzenia z recesji, może wzmocnić presję inflacyjną towarzyszącą zbliżaniu się do szczytu cyklu koniunkturalnego. Jedynie w świecie, w którym informacja jest natychmiastowa i  jednoznaczna można podejmować właściwe działanie we właściwym czasie.

Niektóre wielkości, jak miesięczna ilość rozpoczynanych budów, mogą wskazywać na spadek aktywności gospodarczej. Inne mogą jeszcze wykazywać rosnący trend, jak na przykład ilość nowych zamówień na ciężki sprzęt przemysłowy. Dlatego też politycy rządowi mogą przez jakiś czas nie ustosunkowywać się do jakiegoś problemu gospodarczego, a następnie mogą nie godzić się natychmiast na podjęcie właściwych działań fiskalnych. W polityce fiskalnej występuje mniej więcej takie samo opóźnienie rozpoznania, jak w polityce monetarnej (trwa około trzech miesięcy).Po stwierdzeniu, że gospodarka zmieniła kierunek rozwoju, politycy będą musieli przekonać Kongres, że jest potrzebna zmiana podatków lub wydatków. Opóźnienie reakcji (opóźnienie administracyjne) jest to; okres,, który upływa między, ogólnym uznaniem zaistnienia problemu a podjęciem działań na rzecz jego rozwiązania. Kongresmeni mogą targować się o specjalne korzyści dla swoich okręgów wyborczych. Tak więc politykowanie nadal opóźnia działanie. Przejście przez Kongres nowego systemu podatkowego zabrało Kęnnedy’emu 16 miesięcy. Pakiet podatkowy Reagana wszedł w życie prawie po roku.

Gdyby zmiany polityki mogły być wprowadzane wtedy, gdy są potrzebne i gdyby jeszcze działały natychmiast, działania fiskalne należałyby do stosunkowo prostych zadań. W sposób prawie niemożliwy do uniknięcia nadzieje na wzrost dochodu narodowego i zatrudnienia lub na spadek cen spełniają się powoli. Czas tracony jest po drodze w wielu punktach, zaczynając od opóźnienia w rozpoznaniu problemu. Zanim podejmie się działania fiskalne rząd musi mieć rozeznanie, co rzeczywiście ma miejsce: recesja czy okres inflacji. Opóźnienie rozpoznawcze jest to czas, który upływa ’ między początkowym pojawieniem się probierni a momentem uznania, że zaistniał. Proces ten może zająć kilka miesięcy, w związku ze stosowanymi procedurami zbierania danych ekonomicznych. Na początku recesji sygnały będą zwykle pomieszane.

Nie ma przekonywujących dowodów na to by polityka ekonomiczna – szczególnie polityka fiskalna – padała ofiarą takich perwersyjnych kombinacji. Zobaczyliśmy, jak keynesiści wykorzystują zmiany wydatków rządowych i podatki do ‚ przeciwdziałania negatywnym skutkom recesji i inflacji. Ostatecznie, poprzez proces mnożnikowy, mała zmiana wydatków rządowych lub opodatkowania zostaje przełożona na dużo większą zmianę dochodu narodowego. Jednak nie można oczekiwać, by ten rodzaj korekcyjnej polityki podatkowej wyeliminował wszystkie załamania i wzloty aktywności gospodarczej. Ożywienie gospodarki wymaga czasu; umiejętność dobrania właściwego momentu jest jednym z najbardziej istotnych aspektów prowadzenia polityki fiskalnej.

Choć prowadzenie wszelkich działań polityki gospodarczej zawiera taką możliwość, ponieważ polityka fiskalna znajduje siępod bardziej bezpośrednią kontrolą polityków niż polityka monetarna, niektórzy ekonomiści wierzą w istnienie politycz­nego cyklu gospodarczego. Cykl taki powstaje, gdy politycy destabilizują gospodarkę w celu uzyskania krótkookresowego poparcia wyborców przez manipulowanie poli­tyką makroekonomiczną w celu pobudzenia gospodarki przed wyborami i obniżenia poziomu jej funkcjonowania po wyborach. Politycy są często oskarżani o manipulowa­nie narzędzami polityki gospodarczej w celu uzyskania krótkookresowego poparcia wyborców bez względu na długookresowe konsekwencje destabilizacyjne. Taki scena­riusz zakłada, że politycy stosują pobudzające środki polityki gospodarczej bez­pośrednio przed wyborami w celu stworzenia korzystnej sytuacji gospodarczej, po których wprowadzane są środki studzące koniunkturę w latach obejmujących środ­kową część kadencji.

Jednak trwa dyskusja o tym, czy ostatnia redukcja podatków wywarła właściwie oczekiwany, pozytywny skutek na dochód   narodowy. Jeżeli uwzględni się wzrost składek podatkowych na ubezpieczenia społeczne oraz wpływ pełzania w wyższe widełki podatkowe, to ogólne obciążenia podatkowe mogło zostać zmniejszone w niewielkim,; jeśli, nie w żadnym stopniu. Niektórzy ekonomiści zaoferowali wyjaśnienia podażowe ożywienia, które zaczęło się pod koniec 1982 r. — problem ten zostanie podjęty w rozdziale 15. Inni przypisują ożywienie szybkiemu tempu wzrostu zasobu pieniądza, które rozpoczęło się wówczas, a nie redukcji podatków. Rozważymy owo monetarne wyjaśnienie ożywienia gospoda­rki .




Katalogi